Data publikacji: 19 sierpnia, 2026

Co wpływa na jakość piór drobiu ozdobnego? Część druga – czynniki pozażywieniowe 

Oprócz żywienia kluczową rolę w kształtowaniu jakości upierzenia odgrywają warunki środowiskowe. Nawet najlepiej zbilansowana dieta nie zapewni wysokiej jakości piór, jeśli ptaki utrzymywane są w nieodpowiednich warunkach. 

  1. Nadmierna wilgotność ściółki prowadzi do zabrudzenia piór, ich sklejania oraz sprzyja rozwojowi drobnoustrojów. W takich warunkach pióra tracą swoją formę i estetyczny wygląd, a dodatkowo zwiększa się ryzyko problemów zdrowotnych skóry. Szczególnie narażone są rasy o obfitym upierzeniu skoków i palców, u których kontakt z wilgotnym i nieczystym podłożem bardzo szybko prowadzi do pogorszenia jakości upierzenia.
  2. Dużą rolę odgrywa stres (niedożywienie, choroby, pasożyty, nagłe zmiany temperatury lub silne bodźce stresowe), który może prowadzić do zaburzeń wzrostu piór oraz ich osłabienia. W literaturze opisano tzw. pręgi stresowe, czyli poprzeczne osłabienia struktury pióra powstające w trakcie jego wzrostu. Są one wynikiem zakłóceń w odkładaniu keratyny i mogą prowadzić do zwiększonej łamliwości piór. W rzeczywistości oznacza to, że nawet krótkotrwałe, ale intensywne czynniki stresowe mogą pozostawić trwały ślad w jakości upierzenia.
  3. Znaczenie ma również obsada ptaków oraz wyposażenie kurnika. Zbyt duże zagęszczenie sprzyja stresowi i zachowaniom agresywnym, w tym pterofagii. Nieodpowiednie elementy wyposażenia, zwłaszcza ostre lub źle zaprojektowane elementy, mogą prowadzić do mechanicznych uszkodzeń skóry i piór. 
  4. Istotnym elementem jest także wzbogacenie środowiska zwierząt. Zapewnienie ptakom dostępu do suchej ściółki, materiałów do grzebania oraz wybiegu umożliwia wykazywanie naturalnych zachowań, co istotnie ogranicza występowanie zaburzeń w zachowaniu. Ptaki utrzymywane w bardziej zróżnicowanym środowisku wykazują lepszą kondycję,
    a ich upierzenie jest mniej narażone na uszkodzenia. W stadach reprodukcyjnych obserwuje się również uszkodzenia wynikające ze wzmożonych zachowań rozrodczych samców, co w przypadku drobiu ozdobnego może mieć szczególne znaczenie. Hodowcy często utrzymują stada młodych kur i kogutów, przeznaczonych na cele wystawowe oddzielnie, aby ograniczyć niszczenie piór samic przez koguty.
  5. Ektopasożyty, takie jak ptaszyniec kurzy, powodują świąd  i niepokój, co prowadzi do uszkodzeń piór i pogorszenia ich jakości w wyniku drapania i intensywnej aktywności ptaków. Piórojady zaś bezpośrednio przyczyniają się do niszczenia struktury pióra. Regularna kontrola zdrowia stada oraz utrzymanie odpowiedniej higieny i profilaktyki są niezbędne dla zachowania prawidłowego upierzenia. Ważnym elementem pielęgnacji upierzenia jest zapewnienie ptakom możliwości korzystania z kąpieli piaskowych. Dostęp do suchego piasku lub mieszanek do kąpieli pozwala na usuwanie nadmiaru tłuszczu oraz zanieczyszczeń z piór, a także może ograniczać presję części pasożytów zewnętrznych.
    W efekcie poprawia się zarówno kondycja upierzenia, jak i komfort ptaków.

Podsumowując, warunki środowiskowe mają bezpośredni wpływ na stan piór i mogą zarówno wzmacniać, jak i ograniczać efekty prawidłowego żywienia. Tylko połączenie odpowiednio zbilansowanej diety z właściwymi warunkami utrzymania pozwala uzyskać upierzenie o wysokiej wartości estetycznej i biologicznej, odpowiadające wymaganiom stawianym ptakom ozdobnym.

O wpływie żywienia na jakość piór drobiu ozdobnego czytaj w LINK.

Autor: Dr inż. Arkadiusz Matuszewski

adiunkt w Katedrze Biologii Środowiska Zwierząt SGGW. W pracy naukowej zajmuje się dobrostanem drobiu oraz nowoczesnymi rozwiązaniami w jego chowie. Od wielu lat jest również hodowcą drobiu ozdobnego, łącząc działalność naukową z praktycznym doświadczeniem hodowlanym.

Literatura:

1. Alibardi, L.; Toni, M. Cytochemical and Molecular Characteristics of the Process of Cornification during Feather Morphogenesis. Progress in Histochemistry and Cytochemistry 2008, 43, 1–69, doi:10.1016/j.proghi.2008.01.001.

2. Alabi, T.; Adedokun, S. Amino Acid Nutrition in Poultry: A Review. Animals (Basel) 2025, 15, 3323, doi:10.3390/ani15223323.

3. Lai, P.; Liang, J.; Hsia, L.; Loh, T.; Ho, Y. Effects of Varying Dietary Zinc Levels and Environmental Temperatures on the Growth Performance, Feathering Score and Feather Mineral Concentrations of Broiler Chicks. Asian-Australasian Journal of Animal Sciences 2010, 23, 937–945, doi:10.5713/ajas.2010.90495.

4. Leeson, S. Copper Metabolism and Dietary Needs. World’s Poultry Science Journal 2009, 65, 353–366, doi:10.1017/S0043933909000269.

5. Murugesan, G.R.; Ledoux, D.R.; Naehrer, K.; Berthiller, F.; Applegate, T.J.; Grenier, B.; Phillips, T.D.; Schatzmayr, G. Prevalence and Effects of Mycotoxins on Poultry Health and Performance, and Recent Development in Mycotoxin Counteracting Strategies. Poult Sci 2015, 94, 1298–1315, doi:10.3382/ps/pev075.

6. Steenfeldt, S.; Kjaer, J.B.; Engberg, R.M. Effect of Feeding Silages or Carrots as Supplements to Laying Hens on Production Performance, Nutrient Digestibility, Gut Structure, Gut Microflora and Feather Pecking Behaviour. Br Poult Sci 2007, 48, 454–468, doi:10.1080/00071660701473857.

7. Arrazola, A.; Torrey, S. The Development of Fault Bars in Domestic Chickens (Gallus Gallus Domesticus) Increases with Acute Stressors and Individual Propensity: Implications for Animal Welfare. Animal Welfare 2019, 28, 279–286, doi:10.7120/109627286.28.3.279.

8. Shehata, AA; Abd El-Wahab, A; Hernandez-Velasco, X An Overview of Ectoparasites in Poultry, with Particular Attention to Control Challenges and Prospects. Ger. J. Vet. Res. 2025, 5, 94–106, doi:10.51585/gjvr.2025.3.0150.